Op korte termijn kan een gel worden ontwikkeld die vrouwen beschermt tegen hiv. Dat voorspelt dr. Katty Terrazas. Niet of veilig vrijen is tot dusver de enige oplossing om besmetting met het hiv-virus te voorkomen.
“Maar dat is moeilijk jarenlang vol te houden”, zegt de Boliviaanse onderzoekster Katty Terrazas (45). “Mensen zitten gewoonweg niet zo in elkaar, getuige de 2,7 miljoen nieuwe besmettingen per jaar.”
Er wordt zwaar geïnvesteerd in de ontwikkeling van een vaccin. In september meldde farmagigant Sanofi Aventis dat tests in Thailand met een mogelijk vaccin een bescherming met 31,2 procent aantoonden. Hoopgevend maar niet voldoende. Terrazas en het Tropisch Instituut van Antwerpen bewandelen een andere weg: zij ontwikkelen een zalf die in de vagina hiv-virussen blokkeert. Met haar studie over die zalf haalde Terrazas donderdag haar doctoraat aan het Tropisch Instituut. “Zo'n gel die een vrouw op ieder ogenblik kan aanbrengen, zou zeer welkom zijn. Veel vrouwen hebben namelijk geen greep op onthouding of het gebruik van condooms.”
Er lopen al klinische proeven op mensen met een eerste versie van die gel. “Maar die biedt slechts 30 procent bescherming”, zegt professor Guido Vanham, die de promotor was van Terrazas' doctoraat. “Zij werkte met andere moleculen die duizend keer krachtiger bleken te werken dan de stof uit die eerste gel. We staan dus een grote stap dichter bij een gel die hiv-besmetting effectief voorkomt. Maar het blijft wachten op proeven op mensen om die doorbraak te kunnen bevestigen.”
Terrazas, die tienjaar geleden al een diploma haalde aan de VUB, mikt op een gel die bijvoorbeeld 's morgens wordt aangebracht en minstens een dag actief blijft. Verwerking in vaginale ringen – naar het voorbeeld van anticonceptieringen – is ook mogelijk. Zo'n ring biedt weken of zelfs maanden bescherming. Het middel doodt ei- of spermacellen niet, en is dus geen voorbehoedsmiddel. Er wordt gewerkt aan gelijkaardige middelen ter bescherming van homo's, maar dat blijkt in de praktijk moeilijker.
De meest werkzame molecule die Terrazas onderzocht, heet TMC-120. Ze werd samen met twee aanverwante moleculen ontwikkeld door het Vlaamse Tibotec, een afdeling van Janssen Pharmaceutica. “Die twee andere moleculen worden al verwerkt in aidsremmers. Intussen is bewezen dat ze geen (grote) neveneffecten hebben. Ook van TMC-120 weten we dat het niet giftig is. Het bedrijf heeft de rechten op TMC-120 vrijgegeven, wat een gel beter betaalbaar zal maken.” Professor Vanham verwacht geen uitsluitsel vóór 2011-2012.
